بلاگ
راهنمای جامع انواع گونه های قهوه و زیر گونه های آن
قهوه را میتوان یکی از پیچیدهترین محصولات کشاورزی جهان برشمرد که تنوع ژنتیکی، شرایط اقلیمی و روشهای کشت، تاثیر بالقوه و مستقیمی بر کیفیت آن دارند. آشنایی دقیق با انواع قهوه و علیالخصوص انواع گونه های قهوه، به مصرفکننده و باریستا کمک میکند تا انتخابی آگاهانه و متناسب با ذائقه خود داشته باشد. اما در این مسیر، نیازمند تجربه و داشتن اطلاعات کافی خواهید بود. برای آشنایی بیشتر با گونه های اصلی قهوه و زیر گونه های قهوه، این مطلب را تا پایان دنبال کنید.
اصلیترین گونه های قهوه کدامند؟
گونه های مختلف قهوه، در چهار شاخه اصلی طبقه بندی میشوند که عبارتاند از:
- عربیکا
- روبوستا
- لیبریکا
- اکسلسا
این چهار گونه، پایه تمام گونه های مختلف قهوه در بازار جهانی هستند و هرکدام ویژگیهای فیزیولوژیک و شیمیایی متفاوتی دارند. تفاوت در اندازه دانه، تراکم سلولی، میزان کافئین و قندهای محلول، باعث میشود که خصوصیات بافت، طعم و عطر هر گونه کاملاً متمایز باشد.
گونه های قهوه چه تفاوتهایی با هم دارند؟
تفاوت گونه های مختلف قهوه، فقط به طعم محدود نمیشوند. به طور مثال، عربیکا معمولاً در ارتفاعات بالاتر رشد میکند، رشد کندتری دارد و دانههایی متراکمتر تولید میکند که منجر به اسیدیته ظریف و عطرهای پیچیده میشود. در مقابل، روبوستا مقاومت بیشتری در برابر آفات دارد، کافئین بالاتری تولید میکند و بادی سنگینتری به فنجان میدهد. قهوه لیبریکا و اکسلسا نیز به دلیل ساختار ژنتیکی خاص، طعمهایی غیرمعمول و متمایز ایجاد میکنند که برای مخاطبان حرفهای جذاب است و طبیعتا مورد پسند هر مصرف کنندهای نخواهند بود.
عربیکا گستردهترین تنوع ژنتیکی
در میان گونه های اصلی قهوه، عربیکا بیشترین تنوع ژنتیکی را دارد و بخش عمده قهوههای تخصصی محسوب میشود. این گونه به تنهایی شامل دهها زیرگونه و واریتهی اصلاح شده است که هرکدام پاسخ متفاوتی به اقلیم، ارتفاع و خاک میدهند. همین تنوع، دلیل اصلی محبوبیت عربیکا در بازار قهوههای تکخاستگاه است. اما شاید این سوال برای شما به وجود آید که زیرگونه های قهوه عربیکا چیست و چه ویژگیهایی دارند؟ زیرگونه های اصلی عربیکا شامل موارد زیر هستند:
- تایپیکا
- بوربون
- کاتورا
- کاتوآی
- SL28
- گیشا
تایپیکا پروفایل طعمی تمیز و کلاسیک دارد، بوربون با شیرینی طبیعی و بادی متعادل شناخته میشود، SL28 اسیدیته آبدار و میوهای ایجاد میکند و گیشا با عطرهای گلی، مرکباتی و چای مانند، استانداردهای متفاوتی را ارائه دادهاند. این زیر گونههای قهوه عربیکا نقشی تعیین کننده در قیمتگذاری و جایگاه قهوه در بازار دارند.
روبوستا، قدرت، بادی و کافئین بالا
قهوه روبوستا اغلب به عنوان گونهای صنعتی شناخته میشود؛ اما در سالهای اخیر، روبوستاهای تخصصی با کیفیت بالا نیز وارد بازار شدهاند. این گونه بادی سنگین، تلخی ملایم و کرمای غلیظتری ایجاد میکند و به همین دلیل در ترکیبهای اسپرسو جایگاه ویژهای دارد. استفاده حرفهای از روبوستا در کنار عربیکا، امکان طراحی طعمهای متعادل و کاربردی را فراهم میکند.
لیبریکا و اکسلسا
لیبریکا با دانههای بزرگ و نامتقارن و عطرهای چوبی و میوههای رسیده شناخته میشود. قهوه اکسلسا نیز طعمهای ترشـمیوهای و ساختار سبکتری دارد. این دو گونه، نشان میدهند که انواع قهوه تنها به الگوهای رایج محدود نیستند و میتوان طعمهای کاملا متفاوتی را خلق کرد.
گونه های قهوه چگونه روی عطر و بادی قهوه تأثیر میگذارند؟
نسبت لیپیدها، اسیدهای کلروژنیک و قندها در هر گونه از قهوههای موجود متفاوت است. عربیکا معمولاً عطر پیچیدهتر و حس دهانی نرمتری ایجاد میکند؛ این در حالی است که روبوستا بادی قویتر و حس دهانی ضخیمتری به فنجان میدهد. انتخاب گونه باید متناسب با ذائقه صورت گیرد. البته مرجع خرید معتبر نیز در این مورد تاثیر به سزایی خواهد داشت.
نقش شناخت گونهها در بازار قهوه تخصصی
در بازار امروز، برندهایی که به شناخت علمی گونهها و زیر گونه های قهوه توجه دارند، میتوانند ترکیبهایی دقیقتر و هدفمندتر ارائه دهند. برند قهوه فلیچیتا با تمرکز بر انتخاب دانههای مناسب و طراحی ترکیبهای تخصصی برای کافهها و مصرف روزمره، نشان داده است که دانش گونه شناسی چگونه به کیفیت پایدار و رضایت مخاطب منجر میشود.
جمع بندی
گونه های قهوه، تفاوت عمده میان طعمها و عطرهای مختلف را توجیه میکنند و شناسایی این تفاوتها برای مصرف کنندگان روزانه و کافهها، ضروری خواهد بود. تفاوت میان عربیکا، روبوستا، لیبریکا و اکسلسا در ساختار ژنتیکی، تراکم دانه و ترکیبات شیمیایی نهفته است. زیرگونههای عربیکا با تنوع گسترده عطری و طعمی، امکان طراحی پروفایلهای دقیق و هدفمند را فراهم میکنند. گونه و زیرگونه، مسیر رسیدن به تعادل بادی قهوه، شفافیت عطر و ماندگاری طعم را مشخص میکنند. قهوه زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که بر پایه این شناخت انتخاب و ترکیب شود که در انواع قهوه تخصصی و ترکیبی امروزی، از جمله مسیر حرفهای قهوه فلیچیتا، دیده میشود.