تاریخچه روز جهانی قهوه در ایران و جهان

روز جهانی قهوه امروزه به عنوان یک جنبش هماهنگ جهانی شناخته می‌شود؛ درحالی که مسیر شکل‌گیری آن متشکل از ابتکارات پراکنده، تصمیمات استراتژیک و در نهایت، همگرایی حول یک هدف مشترک بوده است. اما چرا آشنایی با این تاریخ‌ها اهمیت دارد؟ روز جهانی قهوه در سال ۲۰۲۶ چه روزی است؟ این مطلب به ابعاد مختلف این مناسبت و تاثیر آن بر صنعت قهوه می‌پردازیم.

تاریخچه روز جهانی قهوه

اگرچه برخی جشن‌های ملی قهوه مانند آنچه در ژاپن از ۱۹۹۷ برگزار شد، پیشینه طولانی‌تری دارند، اما ایده یک روز جهانی قهوه واحد و فراگیر، رسماً در سال ۲۰۱۵ توسط سازمان بین‌المللی قهوه متولد شد. این سازمان بین‌دولتی، اول اکتبر ۲۰۱۵ را به عنوان تاریخ رسمی و یکپارچه برای جشن جهانی معرفی کرد و نخستین مراسم اصلی آن در میلان ایتالیا برگزار شد.

روز جهانی قهوه چه روزیه؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت که در سطح جهانی پاسخ اول اکتبر (معمولاً ۹ یا ۱۰ مهر) است. اما بسیاری کشورها به دلیل پیشینه فرهنگی خود، روز ملی قهوه جداگانه‌ای نیز دارند که اغلب با فصل برداشت محلی یا مناسبت‌های تاریخی مرتبط است. برای نمونه، برزیل به عنوان بزرگترین تولیدکننده جهان، روز ملی قهوه خود را در ۲۴ مه جشن می‌گیرد، درحالی که در ایالات متحده و چندین کشور دیگر، ۲۹ سپتامبر تاریخ رایج است. این تنوع، غنای فرهنگی مرتبط با قهوه را نشان می‌دهد. جدول مقایسه‌ای تاریخ روز ملی قهوه در کشورهای منتخب در زیر آورده شده است.

روز جهانی قهوه چه تاثیری روی فرهنگ قهوه در جهان دارد؟

هدف اولیه ICO از تعیین این روز، افزایش آگاهی عمومی درباره چالش‌های کشاورزان قهوه و ترویج تجارت منصفانه در نظر گرفته شده بود. با گذشت زمان، این اهداف تکامل یافته و ابعاد پیچیده‌تری به خود گرفته‌اند. امروزه، تاثیر روز جهانی قهوه را می‌توان در موارد زیر مشاهده کرد:

• ارتقای مصرف آگاهانه: این روز، بستری برای آموزش مصرف‌کنندگان درباره تفاوت قهوه‌های تخصصی، روش‌های دم‌آوری، و اهمیت تراشه‌پذیری فراهم می‌کند.
• کانونی کردن بحث پایداری: مسائل حیاتی مانند تغییرات اقلیمی، جنگل‌زدایی، و شرایط کاری عادلانه در مزارع، به بخشی جدایی‌ناپذیر از گفت‌وگوهای این روز تبدیل شده‌اند.
• ایجاد همبستگی در زنجیره تأمین: این مناسبت، پیوندی نمادین بین کشاورز در مزرعه، باریستا در کافه، و مصرف‌کننده نهایی ایجاد می‌کند و بر نقش هر حلقه در این زنجیره ارزش تأکید می‌ورزد.

پذیرش و بومی‌سازی یک مناسبت جهانی

در ایران، جامعه در حال رشد صنعت تخصصی قهوه، روز جهانی قهوه (معادل ۹ و ۱۰ مهر) را به تقویم فرهنگی خود افزوده‌اند. گرامیداشت این روز در ایران اغلب در قالب کارگاه‌های تخصصی کاپینگ، مسابقات لته ‌آرت، معرفی قهوه‌های تک‌خاستگاه ویژه، و تبلیغات مرتبط در کافه‌ها و فروشگاه‌های تخصصی نمود پیدا می‌کند. برندهای پیشروی داخلی که بر کیفیت و اصالت تأکید دارند، مانند قهوه فلیچیتا، از این فرصت برای مستحکم‌تر کردن ارتباط با جامعه مشتاقان قهوه و معرفی فلسفه کاری خود که بر پایه انتخاب دانه‌های مرغوب و تازه‌بودن است، استفاده می‌کنند.

آیا روز جهانی قهوه به معرفی برندها و قهوه‌های خاص کمک می‌کند؟

امروزه این روز را عنوان به یک ابزار بازاریابی استراتژیک قدرتمند در نظر می‌گیرند. با این حال، تمایز بین برندها در نحوه استفاده از این فرصت است. رویکرد سطحی ممکن است تنها بر ارائه تخفیف‌های ویژه متمرکز شود. اما برندهای پیشرو از این روز برای موارد استفاده می‌کنند:

1. رونمایی از محصولات محدود مانند قهوه‌های میکرولات یا همکاری‌های خاص با یک مزرعه
2. برجسته کردن اقدامات پایدار و اخلاقی خود، مانند حمایت از کشاورزان تحت پوشش تجارت منصفانه یا استفاده از بسته‌بندی‌های دوستدار محیط‌زیست
3. برگزاری رویدادهای خاص

نمونه بارز این استفاده استراتژیک را می‌توان در اعلامیه استارباکس در روز جهانی قهوه ۲۰۲۵ مشاهده کرد که طی آن، این شرکت گسترش عمده خود در آمریکای لاتین و پروژه‌های جدیدش را معرفی کرد و بدین ترتیب، این روز را به پلتفرمی برای نمایش تعهد بلندمدت و رهبری صنعتی تبدیل نمود.

جمع‌بندی

تاریخچه روز جهانی قهوه، داستان صنعتی است که به بلوغ فرهنگی و اجتماعی خود می‌اندیشد. این روز به محفلی ضروری برای تأمل، آموزش و اقدام تبدیل شده است. آینده این مناسبت در گروی توانایی ذینفعان در حفظ تعادل بین جنبه تجاری مشروع و مسئولیت‌پذیری اصیل نسبت به انسان‌ها و زمینی است که این نوشیدنی محبوب از آن سر برمی‌آورد. به طور کلی، روز جهانی قهوه یادآوری سالانه‌ای است که هر فنجان، در بردارنده داستانی از مزرعه تا فنجان بوده و انتخاب ما به عنوان مصرف ‌کننده امروزی، می‌تواند بر چگونگی ادامه این داستان تأثیر بگذارد. پس با انتخاب محصولات باکیفیت از برندهای معتبر، می‌توان بهتر و بیشتر به این سنت پایبند بود.